سیره سادات درهمگرایی متقابل بااقشارجامعه

سیره سادات درهمگرایی متقابل بااقشارجامعه
 مطلبی پژوهشی بقلم ؛ استاد مختارپور                     
سیره سادات درهمگرایی متقابل بااقشارجامعه                
انسان به حکم فطرت اولی خودذاتامدنی الطبع است .به نحوی که میل به گرایش اجتماعی وگروهی دارد.وهمواره ازانزواوگوشه گیری پریشان وگریزان است.لذاخواستارورود به عالم کثرت واجتماع است حال دراجتماع باوجودگرایشهای فکری وسلیقه های متنوع که خودازسرتکوین دردرون آدمی به ودیعت نهاده شده است ،همه افکار،منشها،عادات، ونظرات رانمی تواند بپذیردوتاانجایی که قادراست مستقل وبدورازدیگران به اظهارنظرخودوبه نمایش ایده بپردازد.درچنین حالتی ضرورت اجتماعی ایجاب می کند.ومی بینیم که جامعه انگارمثل یک اداره موظف به بایگانی افرادخودمی باشد.آنهم بایگانی به وسعت یک جا،شهرویازادگاه خودی که  عرض اندام می کند،وبرای صحت وسلامت وچرخش وچینش امورخودنیازبه قانون وقانونگذاروقانون گرایی وسیرتحول قانون دارد،می پردازد.دراینجاست که روال عادی قانون ونوشته زندگی بامنافع مادی ویک بعدی برخی ازافرادتقابل وتضاددارد.وناگزیر افرادچنان غرق دربدست آوردن آرزو وآمال خودهستندکه به قانون جامعه هیچ گونه توجهی ندارند وحتی ازعقل سلیم وساده اولیه خودنیزروی برمی تابند. الزامات قانونی ونقش قانون درصحت اموروچرخش موقعیت وبسترزندگی و اجتماع    ضروری به نظر  می رسد.اشراف ورصدها،بایدها ونبایدها ،گروهها وایده ها شکل می گیردوبه تشکلها طبقات مختلف،طیفهای متفاوت باسلایق متنوع،درمی اید وبقول قران کریم کل حزب بمالدیهم فرحون ،مطرح وتشکیل می شود.یکی ازمهمترین طبقات این شکل گیریها ی جامعه ،سلسله جلیله سادات است که به دلیل عمق وریشه واتصال به خاندان اهل بیت نبوت وپیامبر بیشترین توجهات رادرازمنه های مختلف به خودمعطوف داشته است.حقیردرنظردارم منهای ذکرتاریخچه حکومتی ،سیادتهای منطقه ای واقتدارهای محلی وتاریخی وذکرکثرت وپراکندگی جغرافیای جمعیتی،قلم فرسایی کنم دیدم دراین مقاله نمی گنجدونیازبه کتابی دیگردارد. فقط ازبعد قدرت معنوی این طیف باپشتوانه قرآنی وروائی، چون به کرات درجوامع گذشته وحال ونفوذسحرکلامشان وفصل الخطاب بودن تدبیرواندیشه آنان درمجامع وانجمن ها،محافل ،مجالس ،محاکم قضایی ،شوراهای حل اختلاف ونقش مشورتی درتعارضات بومی ومحلی وخانوادگی،رادیده ام عزم راجزم نموده قربه الی الله به علت برخی ازقدرت نفوذ معنویشان دربین آحادمردم ودلیل این جامعیت منظرو سیطره کلامی مطالبی درزیربیاورم باشدکه مرضی رضای خالق و اشرف مخلوقات وپیامبررحمت قرارگیرد
 سیددرلغت به معنی آقا،بزرگوارودر اصطلاح معارف دین،وعرف فارسی زبانان ومسلمانان به کسانی گفته می شودکه نسبشان به واسطه حضرت زهرا(س)به پیامبراسلام منتهی می شود،سیدمی گویند. امابه علویینی که به واسطه جناب ابوالفضل العباس ومحمدحنفیه ،نسبشان به امام علی( ع )می رسد،نیزاحتراماسید خطاب می شود                                    
جایگاه سادات ازمنظرآیات وروایات
 اسلام دینی است که به همه انسانهاوحتی غیرمسلمانان،احترام وارزش قائل است.ودراین میان ،مسلمانان احترام خاص به پیامبروفرزندان حضرت زهرا( س )که درمتون دینی شفارش اکیدشده است،دارند.که باروندروبه رشدجوامع وقدمت انان وفاصله گرفتن اززمان پیامبرنه تنهاحرمت واحترام این عزیزان کم نشده بلکه روبه روزبه عزت وسیادت این طبقه وتاثیرگذاریش درفرازوفرودجامعه چشم اندازبیشتری پیدامی کند وحتی دربرخی ازمحیط هابدون این طبقه بااصالت ونجیب خیلی ازامورروزمره جامعه به کندی پیش می رود.                   
درذیل به برخی ازاین اعتلا وعلودرجات اشاره می نمایم....                  
دلایل قرآنی.                  
   (الف :درسوره مبارکه شوری آیه23)  قل لااسئلکم علیه اجراالاموده فی الاقربی....که پیامبرکردم فرموده من مزدی وپاداشی رابرای رسالت پیامبریم نمی خواهم مگراینکه باذی القربای من دوست ومهربان باشیدکه اکثرمفسرین فریقین  (تشیع وتسنن) منظورخویشاوندان پیامبرمی دانند.که ازپیام کلی آیه در  می یابیم که خداوندهدفی خاص ازاین فرمان دارد .اومی خواهدکه مردم بامحبت به اهل بیت پیامبروپیروی ازآنان درهنگام آزمونهای سخت وبحرانهای اعتقادی وفکری راه مستقیم راگم نکنندوگمراه نشوند پس دوستی ومحبت کسانی موردنظراست که اینان شایستگی چراغ هدایت مردم درتاریکی دارند  ...                        
 (2...انمایریدالله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا...هماناخداوند اراده فرموده است که پلیدی وناپاکی راازاهل بیت پیامبردورکندوانهارپاک وپاکیزه قراردهدکه بارهاپیامبرتاکیدو سفارش واسم برده است که فرزندان حضرت زهراومادرشان وپدرشان ازمصادیق اهل بیت هستند..                  
(2)دلایل روایی             
روایاتی  درتثبیت جایگاه ذی القربی وسادات درقرآن ومعارف دینی پیامبرهمین بس که درشان این طبقه حدیث ثقلین که موردتاییدفریقین است، آمده است انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله وعترتی اهل بیتی ماان تمسکتم بهمالن تضلواابدا .پیامبرفرمود من دوچیزگرانبهادرمیان شمابه امانت گذاشته ام کتاب خداوعترت واهل بیتم را،که تاوقتی متصل به این دوهستیدگمراه نمی شویدواین دو(قران وعترت) ازیکدیگرتفکیک ناپذیرمعرفی شده است ودرفهم وتفسیروتبیین وحی در جامعه بشری تنهااهل بیت پیامبروساداتی که عالم وعامل این علوم هستندکه می توانندمفسرواقعی این کتاب انسان سازباشند...        
(2)حدیث کساء..طبق نقل ام سلمه که می فرمایدپیامبردرخانه من مشغول استراحت بودندوفرمودکسایی مرابپوشان درحالی که دختربزرگوارش واردشدبودپیامبرایشان رابه کنارخوددعوت کرد که پس ازوی امام علی وامام حسن وامام حسین(ع)آمدندرسول خداآنان رادرکنارخودجای دادوبرای آنان دعاکردوفرمودخدایا اینان، اهل بیت من هستندوآنها راازهرپلیدی وناپاکی حفظ فرما.   درهمین زمان فرشته وحی آیه تطهیردرشان اهل بیت پیامبر آورد..انمایریدالله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا..                             
(3) پیامبر فرمود..حقت شفاعتی لمن اعان ذریتی بیده ولسانه وماله .(جامع الاخبارص140).    شفاعت من برای کسی که بادست وزبان ومال خودبه فرزندان من کمک می کندلازم شده است.       
 تکالیف عمومی سادات.            
  گرچه سادات درانجام تکالیف ووظایف شرعی واخلاقی مثل همه مساوی ویکسانند ودرانجام تکلیف عبادی سادات هیچگونه امتیازی واشرفیتی برسایرین ندارندودرهیچیک ازانجام تکالیف عبادی تخفیف ومعافیتی برای آنان درنظرگرفته  نشده است.سادات وغیرسادات درتمامی لحظات زندگی موردآزمایش وامتحان الهی قرارمی گیرندوهرفرددارای پرونده مستقل اعمال است که درروزجزاموردمحاسبه قرارمی گیرد،قرآن دراین مورددرسوره شعراءآیات 88و89می فرماید.یوم لاینفع مال والبنون الامن اتی الله بقلب سلیم..روزی میرسدکه ثروت ودارایی وفرزندان برای آدمی سودبخش نیست مگراینکه آدمی باقلب سلیم وسالم وخوش نقش که خداونددراین دنیابه عنوان امانت داری وپاسداری ازتعالیم انسانی به وی داده بود.فاذانفخ فی الصورفلاانساب بینهم یومئذولایتسالون(سوره مومنون آیه 101)هنگامیکه درصوردمیده شود(زمان اعلام برپایی قیامت)میان خویشاوندان وپشتیبانان فرد،انس والفتی نیست وسوال وپاسخ وارتباط وچاق تواضعی دیگردربینشان نیست.سادات بواسطه انتساب به پیامبرمسولیت بیشتری دارندکه رعایت احکام وتکالیف رانسبت به آنان موکدترمی فرماید..
 البته دلایل قرانی وحدیثی اینقدردرباب تکریم سادات، بیشمارندکه ذکرآنان موجب اطاله مقاله است وخواننده محترم راشایدکسل وخسته کندولی بنده منباب شاهدچنرفرازقرآنی وروائی مهم ومتواترآورده ام            
نقش سادات درامورات روزمره                               
  (1..حامی جدی برپایی نمازواقامه قسط وعدالت واجرای امربه معروف ونهی ازمنکر.این طبقه اکثرقریب به اتفاق آنان درطول تاریخ واکثربلادوشهرهامتولی اصلی مساجدوحسینیه هاوامورات فرهنگی بصورت خودجوش بوده اند بطوری که تاریخ همواره ازشهادت آنان درادوارمختلف برای دفاع ازاین اصول دینی ذکرمی کند. الذین ان مکناهم فی الارض اقام الصلوه واتوالزکاه وامروبالمعروف........(سوره حج آیه 41)                               
(2 .. تلاش درجهت رتق وفتق اموراجتماعی مردم نظرتشکیل حکمیت دردعاوی واقامه طولانی شکوائیه های اداری واطاله دادرسی بطورمثال هنگامی که دوخانواده رودرروویاتقابل زوجین دراختلاف زناشویی ،به واسطه تدبیروثبات فکری ،جامعیت ومقبولیت عام درحل کردن این اختلافات تاجائیکه قرآن می فرماید.وان خفتم شقاق بینهمافابعثواحکمامن اهله وحکمامن اهلها(سوره نساء)آیه 35..که دراکثریت قریب به اتفاق این جریانات بادخالت مشورتی ورایزنی فکری بین دوگروه متقابل ومخالف ،ختم به خیرگردیده است              
  3)نظارت اقتصادی برامورات جاری مخصوصا افرادفقیروتهیدست باتوجه به اختیاربودجه ای دراسلام تحت عنوان خمس وزکات شرعی ومتولی امورات ایتام وفقراء وتهیدستان که قران کریم دراین باب می فرماید                    الف )انماغنتم من شئ فان لله خمسه ولرسوله وذی القربی  (سوره انفال آیه 41  ب)انماالصدقات للفقراء والمساکین والعاملین علیها والمولفه قلوبهم...... (سوره انفال )                                  
 4)سعی درایجادخاموش کردن آتش فتنه وکدورت وانتقام دراثراشتباه یاقتل عمد ویاجرح ویابدست آوردن رضایت اولیاء دم مقتول برای تحقق واجرای امرقرآنی عفوکه خداوندفرموده لذت عفوازلذت انتقام اولی تروشرین تراست سوره بقره آیه 179...                   
(5...طرفداری واصراروحمایت جامع ازفضایل اخلاقی جامعه ونهی طائفه هادرنزاع های محلی واختلاف سلیقگی وبه تناسب فکری وان طائفتان من المومنین اقتتلوافاصلحوابینهما..(حجرات   آیه(9                      
6)..یافتن الگوی مناسب ازطیف سلسله جلیله سادات دربرخوردانسانهای معلوم الحال وکم ظرفیت بدلیل اینکه سادات آستانه تحمل شان دربرخورد
اولیه باانسانهای زیاداست. تغافل پیشه ونادان ،بالاست خداونددرآیه 63سوره مبارکه فرقان فرموده عبادالرحمان الذین یمشون علی الارض هوناواذاخطبهم الجاهلون قالواسلاما که مفهوم آیه نشان ازوقارانسانهای مومن وعبدخالص خدادربرخوردباجهال دارندکه ازاین میان سادات به دلیل اصالت ونجابت خانوادگی دارای روحی لطیف هستندوتازه باایشان نیزدراین اموربرخوردنرم ولین وبازدارنده نیزدارند
 (7...سادات ومتولی گری موقوفه ها                      
 یکی ازمسولیت های سادات که درطول تاریخ مردم کمترشاهدجلوه گری آنند مسئله وقف وموقوفه هاست مردم مسلمان بدلیل ایمان به اینکه حتی درمرگ ودرعالم برزخ پرونده اعمال انان بسته نمی شودهمواره کارهای خیروعام المنفعه راشروع نموده اندخیلی ازاین امورثمرات منافعش عمرکم ادمی راکفاف نمی دهد.که خودبه خود این متولی گیریها،اشراف خاص،سلیقه خاص برای تقسیم منابع مالی موجودمیان افرادنیازمندمی طلبدچون واقفین ایمان وآگاهی کامل داشتندازاین موقوفات خودنظیرباغات آبهاسدهاوکاروانسراهادرمسیرصحیح وهدایت شده بکارگرفته می شودلذااین جاست که سادات می توانندبهتروآرامترمتولی گری راهدایت نمایندقران کریم درسوره مبارکه کهف آیه 46به باقیات صالحات به عنوان عمل خیروماندگارمطرح نموده است   
  (8...ذکروثبت عقود دیون مردم نسبت بهمدیگر.                           
  خداونددرایه 282سوره بقره دستورصریح به مومنان داده داده وفرموده هرگاه برخی ازشمابه وسیله قرضی یانسیه به  شخصی دیگربدهکارشدکه بایدتاسرآمدمعین آن راپرداخت نماید،وان رابنویس وبایدنویسنده ای درمیان شما،قراردادرابه حق وعدل بنویسد.... اینجاست که بیشترکتاب ونگارنده گان اسناد درطول ازمنه گذشته اکثراازسادات استفاده شده است .زیرابه دلیل ثبات شخصیت، این طیف همواره منزل،ماوا،ملجاوپناه مردم وبالاخص بیچارگان ومحرومان بوده است لذاازذکرسایرمواردچشم پوشی می نمایم چون موجب اطاله کلام وخستگی خواننده می گردد                        
درکتاب جوامع الحکایات از(سدیدالدین محمدبن عوفی) ذکرداستانی امده است که آوردن ان خالی ازلطف نیست.
   آورده اندکه محمدبن ادریس شافعی   (رحم الله)درکلاسی مشغول به تدریس برکرسی استادی نشسته بود.دریک ساعت ،درهمانروزگاهی می ایستادوگاهی می نشست واین عمل مکررانجام می دادبطوریکه شاگردان ازاین کارش متحیرشدندو باخودگفتنداستادامروزمریض است دیگری گفت شکم دردداردسومی گفت استادتشویش داردبالاخره تاروزی علت این امرراازمحمدابن ادریس پرسیدندوایشان فرمود همانروزکه درتدریس برمی خاستم ومی نشستم علوی زاده ای(سیدزاده ای)به هنگام گلوله بازی ،گلوله اش جلوکلاس درس غلطان غلطان ،می امدواوگلوله اش رابرمی داشت من به احترام این (علوی زاده )سیدزاده ، گاهی بلندمی شدم وگاهی می نشستم.امیداست بااستفاده ازسیره وسنت بزرگان بتوانیم احترامتو لایق ولازم درحق ذی القربای پیامبررحمت وبرکت بجاآوریم
                یاحق یکم اسفندماه 96.....اسمعیل مختارپور  دوستداراعتلای قرآن وحدیث
 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.